Uchwała antysmogowa i program ochrony powietrza

Uchwała antysmogowa i program ochrony powietrza to akty prawne obowiązujące na Mazowszu, które wspólnie regulują kwestie związane z jakością powietrza, głównie poprzez wprowadzanie zakazów i ograniczeń dotyczących paliw i urządzeń grzewczych. Uchwała antysmogowa nakłada na mieszkańców obowiązek stosowania odpowiednich kotłów i paliw, podczas gdy program ochrony powietrza określa szerszy zestaw działań w celu poprawy jakości powietrza.

Uchwała antysmogowa to regulacja prawna prowadząca do poprawy parametrów powietrza i w konsekwencji zapewnienia czystego powietrza mieszkańcom Mazowsza. Ograniczenia i zakazy wymienione w uchwale dotyczą wszystkich użytkowników urządzeń (takich jak piece, kotły, kominki) o mocy do 1 MW, w których następuje spalanie paliw stałych. Uchwała antysmogowa jako akt prawa miejscowego obowiązuje wszystkich mieszkańców województwa, samorządy oraz podmioty działające na jego terenie. Obowiązuje ona od 11 listopada 2017 r., przy czym należy pamiętać, że jej nowelizacja obwiązuje od 14 maja 2022 r. Przestrzeganie przepisów wprowadzonych niniejszą uchwałą podlega kontroli zarówno w kwestii posiadanych urządzeń grzewczych jak i stosowanych rodzajów paliw. Użytkownicy instalacji naruszający przepisy uchwały mogą być ukarani mandatem do 500 zł. lub grzywną do 5000 zł.

• Od 11 listopada 2017 r. można montować tylko kotły spełniające normy emisyjne zgodne z wymogami ekoprojektu.
• Od 1 lipca 2018 r. nie wolno spalać w kotłach, piecach i kominkach: mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem, węgla brunatnego oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem, węgla kamiennego w postaci sypkiej o uziarnieniu 0-3 mm, paliw zawierających biomasę o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20% (np. mokrego drewna).
• Od 1 stycznia 2023 r. nie wolno używać kotłów na węgiel lub drewno nie spełniających wymogów dla klas 3, 4 lub 5 według normy PN-EN 303-5:2012, nie wolno eksploatować kotłów na paliwa stałe (w tym biomasę) w nowo budowanych budynkach dla których wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie zostały złożone po dniu 1 stycznia 2023 r., jeżeli istnieje techniczna możliwość podłączenia budynku do sieci ciepłowniczej, która znajduje się na terenie bezpośrednio przylegającym do działki inwestora na której znajduje się instalacja.
• Od dnia 1 października 2023 r., w granicach administracyjnych m.st. Warszawy nie wolno stosować węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla.
• Od 1 stycznia 2028 r. nie wolno używać kotłów na węgiel lub drewno klasy 3 lub 4 według normy PN-EN 303-5:2012, a także granicach administracyjnych gmin wchodzących w skład powiatów: grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, otwockiego, warszawskiego zachodniego oraz wołomińskiego nie wolno stosować węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla.
• Użytkownicy kotłów klasy 5 wg normy PN-EN 303-5:2012 będą mogli z nich korzystać do końca ich żywotności, jeśli zostały zainstalowane przed 11 listopada 2017 r.
• Posiadacze kominków musieli wymienić je do końca 2022 roku na takie, które spełniają wymogi ekoprojektu, lub wyposażyć je w urządzenie ograniczające emisję pyłu do wartości określonych w ekoprojekcie.
• Użytkownicy kotłów na węgiel, spełniających wymogi ekoprojektu, eksploatowanych w granicach powiatów znajdujących się w obszarze NUTS2 – warszawski stołeczny uruchomionych przed 1 czerwca 2022r. mogą je eksploatować do końca ich żywotności.

Wymagania ekoprojektu zostały jednolicie określone dla całej Unii Europejskiej. Zawierają one minimalne normy emisji zanieczyszczeń do powietrza dla urządzeń. Założeniem ekoprojektu jest zmniejszenie zużycia paliwa i redukcja zanieczyszczeń emitowanych przez urządzenia.

Jest akt prawa miejscowego, który wyznacza działania, by doprowadzić jakość powietrza w województwie do norm. Obowiązuje na obszarze 4 stref: aglomeracji warszawskiej, miast Płock i Radom oraz strefy mazowieckiej (reszta województwa). Program uchwalono w 2020 r. i wszedł w życie 30.09.2020 r. W 2023 r. przyjęto jego aktualizację, która weszła w życie 15.12.2023 r.

• Horyzont działań: 2021–2026, z celami redukcji emisji (PM10, PM2.5, BaP, NO₂) oraz harmonogramami dla gmin.
• Wymiana „kopciuchów” - dla każdej gminy wyznaczono roczne liczby urządzeń do wymiany (zaktualizowane na 2024–2026).
• Ekodoradztwo - każda gmina ma obowiązek prowadzić doradztwo energetyczne i ekologiczne u mieszkańców.
• Zapobieganie i walka z ubóstwem energetycznym: analiza i wsparcie w 3 etapach: diagnoza do 31.12.2024, wytypowanie gospodarstw i analiza finansowa do 31.12.2025, wdrożenie wsparcia do 31.12.2026.
• Edukacja - zwiększona minimalna liczba akcji w każdej gminie (co najmniej dla użytkowników urządzeń grzewczych, dla dzieci i dla seniorów).
• Zieleń i rekreacja - obowiązek zwiększania terenów zielonych w=gminach miejskich i urządzenia przynajmniej jednego terenu rekreacyjnego.
• Czyszczenie ulic „na mokro”: obowiązkowe w gminach miejskich oraz – po aktualizacji – także w częściach miejskich gmin miejsko-wiejskich.
• Zakaz stosowania dmuchaw do liści.
• Kontrole i terminy reakcji: reakcja na zgłoszenia w 24 h (od poniedziałku do czwartku) oraz w 72 h od piątku do niedzieli.

Uchwała Antysmogowa dla Mazowsza (wiarygodne źródła)

Uchwała antysmogowa – co musisz wiedzieć (Mazowsze)
Strona Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego – informacje o uchwale antysmogowej oraz obowiązkach mieszkańców regionu.
Uchwała antysmogowa – podstawy prawne (Mazowsze)
Uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego nr 162/17 z 24 października 2017 r. wraz z późniejszą nowelizacją uchwałą nr 59/22 z 26 kwietnia 2022 r.
Informacje ogólne o uchwale antysmogowej (Mazowsze)
Uchwała antysmogowa obowiązuje od 11 listopada 2017 r., natomiast jej nowelizacja weszła w życie 14 maja 2022 r.
Zakazy spalania paliw i wymagania ekoprojektu (Mazowsze)
Zakazy i ograniczenia spalania paliw stałych w urządzeniach do mocy 1 MW oraz wymagania ekoprojektu dla kotłów i ogrzewaczy pomieszczeń.
Terminy zakazów stosowania paliw stałych – Warszawa i regiony (GIOŚ)
Specjalne terminy dla Warszawy i niektórych powiatów, np. zakaz używania węgla w Warszawie od 1 października 2023 r., a w innych powiatach od 1 stycznia 2028 r.
Uchwała antysmogowa dla Mazowsza – informacje GIOŚ
Serwis Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska – szczegółowe informacje dotyczące uchwały antysmogowej obowiązującej w województwie mazowieckim.

Program Ochrony Powietrza dla Mazowsza (wiarygodne źródła)

Program ochrony powietrza Mazowsza 2021–2026
Program ochrony powietrza dla województwa mazowieckiego na lata 2021–2026, przyjęty uchwałą nr 115/20 z dnia 8 września 2020 r. Dokument zawiera m.in. obszary przekroczeń norm jakości powietrza, poziomy emisji, źródła przekroczeń oraz wykaz działań naprawczych wraz z podmiotami odpowiedzialnymi i prognozami jakości powietrza.
Aktualizacja programu ochrony powietrza – Mazowsze (2023)
Aktualizacja programu ochrony powietrza dla województwa mazowieckiego, przyjęta uchwałą nr 204/23 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 21 listopada 2023 r., zmieniająca obowiązujący POP.
Program ochrony powietrza – dokument urzędowy (Mazowsze)
Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego – formalny dokument programu ochrony powietrza oraz zmian do programu ochrony powietrza (POP).